Kolorektal Kanser

Kolorektal Kanseri (KRK) Nedir, Nasıl Gelişir ve Klinik bulgular?

Sindirim sisteminin bir bölümünü oluşturan kalın bağırsak, kolon ve rektum olarak adlandırılan iki kısımdan oluşur. Bu bölgelerden kolon olarak adlandırılan kısmı 4 biri birini izleyen bölümden oluşur. Rektum kısmı ise anüsten önceki yaklaşık 15 cm’lik kısımdır. Bu bölüm çıkımda rezervuar fonksiyonu görmektedir.   Kanser gelişimi sadece kolonda yani kalın bağırsak kısmında olursa kolon kanseri olarak adlandırılır. Eğer kanser oluşumu rektum kısmında görülerse Rektum Kanseri olarak isimlendirilir. Dolayısı ise genel olarak hem kolon kanseri hem de rektum kanseri birlikte Kolorektal Kanser olarak isimlendirilir. Dünya'da her yıl 1 milyondan fazla bireyde kolorektal kanser gelişmektedir. Kolorektal kanser ülkemizde 3ncü sırada sık rastlanılan ve daha çok 60 yaş ve üzeri erkeklerde görülen sıklıktadır.   Kolorektal kanser oulşumu için birçok faktörün bir arada olması gerekmektedir. Bunların başında beslenme alışkanlıkları ve çevresel etkiler gelmektedir. Kanser oluşması için hücrelerin “atipik” denilen ve olağan durumundan sapmış hale geçmesi gereklidir. Bunu sağlayan ise atipikleşen hücrenin çok hızlı ve vücut koruma mekanizmasına dirençli olarak çoğalmasıdır. Bu çoğalma sırasında etkili olması gereken ve tümörü baskılayan “Tümör süpresör gen” yapısında oluşacak olan mutasyonlar durumu daha da ciddi hale getirecektir. Mutant genlerin ortaya çıkması sıklıkla çevresel kötü etkilerden (radyasyon ya da kullanılan ilaçlar veya maruz kalınan radyoaktivite) meydana gelir. Yalnız genetik kötü etki ile meydana gelen kolorektal kanser sıklığı tüm bu tip kanserler içerisinde ortalama %15 civarındadır. Diğer büyük kısım sıklıkla yukarıda kısaca anlatılan mekanizmalardan meydana gelmektedir.  

Herediter (Ailesel) kaynaklı KRK’e neden olan faktörler; Bunlar;

1) Şiddetli aile hikayesi, 

2) KRK’li hastada çoklu primer kanser öyküsü olması, 

3)Kişide KRK riskini de artıran sendromlarla bereber diğer kanserlerden birinin olması (Ör: Endometrial Kanser); 

4) Erken yaşta tanı konulmasıdır. Heredeiter KRK sıklıkla otozomal dominant olan (yani etkin biçimde anne veya babadan çocuğa kalıtılan) bir paternle meydana çıkar. Bunlar içerisinde en sık rastlananı da Polipozis Koli sendromu ve beraberinde meydana gelen KRK hastalığıdır.  Ayrıca hücrenin asıl yapı taşı DNA sarmalını tamir eden genetik yapıda meydana gelen mutasyonlar KRK oluşumunda rol alırlar. Bu tamir genelerinin patolojik (normalden şaşmış) hali en sıklıkla Lynch Sendromu denilen ve içerisinde birçok kanser ve sıklıkla KRK’i de bulunduran bir hastalıktır. Bu hastalığın değişik varyantları da bulunmaktadır.  Bu iki önemli herediter KRK sendromundan başka yine genetik yapıların mutasyonuna (normalden sapması) bağlı olarak Juvenil Polipozis sendromu, Cowden sendromu, Peutz-Jeghers sendromu vs gibi hastalıklarla karşılaşmak mümkündür. Bu hastalıkların çoğu farklı diğer organlarda ortaya çıkan kanserler ve diğer manifestasyonlar ile bereber bulunmaktadır.  

KRK’e neden olan diğer faktörler

Yaş; 50 yaşın üzerindeki bireylerde kolorektal kanser görülme sıklığı artmaktadır. 

Cins; Erkek ve kadınlarda hemen hemen birbirine yakın (erkeklerde biraz fazla) olarak görülür. AB’de yılda 150 bine yakın KRK tanısı konulurken bunların 1/3’ü aynı yıl içerisinde kaybedilmektedir.  KRK ölüm söz konusu olduğunda hasta ölümüne neden olan 2 sırada tehlikeli kanser tipidir.  

Ailesel-Genetik yatkınlık; KRK hastalığının 2/3'ü sporadik denilen genetik faktörler dışında bir nedenle olmaktadır. Yukarıda da bildirdiğim gibi geri kalan %10-30 ise bir aile hikayesi veya herediter bir durum taşımaktadır. Patojenik olarak yüksek penetrasyon (kanser yapma etkisi) taşıyan genetik yapıya sahip kişiler sıklıkla KRK-eğilimli ailerler de bulunurlar. Bunlar ortalama %5-6 oranındadır. Penetransı  yüksek olmayan ve patolojik genetik yapı taşıyan kişiler ise ailesel kolon kanser riski altında dırlar.   

Kolorektal Polipler: Kolon ve Rektumun tümörleri iyi huylu olarak ve kötü huylu (kanser) meydana getirmek üzere geniş bir pencerede yer alırlar. Bunların hemen hepsi epitelyal kaynaklı tümörlerdir (adenoma, adenokarsinoma vs. gibi).

KRK nedeni olarak Kolorektal Polipler; Kolon ve rektumda ortaya çıkan bu epiteliyal kaynaklı tümöral kitleler (polipler) kansere “adenoma-karsinoma” dönüşümü olarak bilinen bir yapı içerisinde dönüşürler (bu kadar basit değildir aslında…). Bu durum bazı tümör tipleri için iyi huylu seyreder. Bunlar juvenil, hamartomatöz, inflamatuar (Ulseratif Kolitte görülen hariç), ve lenfoid tümöral yapıların iyi huylu olarak bilinmesine yol açmıştır. Fakat zamanla Hamartomatöz ve Juvenil poliplerden de kanser gelişebildiği gösterilmiştir.  Epidemiyolojik çalışmalar göstermiştir ki;  kolon adenomasının bir kişide olması o kişiyi kolon kanseri gelişmesi durumuna eğilimli kılmaktadır. Bu gözlemi doğrulayan 2 durum; 

 1-Adenoma, kolonun doğuştan ve sonradan kazanılmış tümöre değişme eğilimini temsil eder. 

2-Adenoma kolon kanserinin birincil nedenidir.  

KRK’lerin %95 ve fazlası karsinom özelilkle de adenokarsinomdur. Oldukça iyi bilinen adenomatöz polipler iyi huylu tümörleridir kolonun ve rektumun. Fakat bunlar kötü huylu olmaya eğilimlidirler. Polipler histolojik yapılarına göre 3 kategori içerisinde anlatılırlar; 

1-Tubüler Polipler, 

2-Tubülovillöz Polipler, 

3-Villöz Polipler. 

Bu durum aynı zamanda kötü huylu olma potansiyelinin artma halini de göstermektedir. Adenokarsinomlar sıklıkla yukarıda da bildiridiğim gibi adenomlardan kaynaklanır. Bunun ispatı ise bir kaç biçimde açıklanabilir,  

1-Kolorektal tümörlerde iyi huylu ve kötü huylu tümöral yapılar bir arada bulunur. 

2-Kolon adenoma olan bir kişi 20 yıl izlenir. Adenomun bulunduğu tarafta kanser olma riski %25 olarak normal insan topluluğunda görülenden daha fazladır.   Kolorektal poliplerde aşağıda bildirdiğim 3 farklı özellik bulunması kanser gelişme olasılığını da artırmaktadır; 

1-Polipin geniş hacimli olması (>2 cm, özellikle sağ kolonda) 

2-Villöz patolojinin bulunması 

3-Adenomun displazi derecesinin (histolojik olarak normalden sapma) displaziye kaymış olmasıdır.  Aynı zamanda polibin farklı özellikleri de kanserleşme riskini artırır. Örneğin, polibin düz (flat) olması, yüzeyden kabarık ama kalın bir sap ile yüzeye tutunur olması (sesil), yada yüzeyden deprese lezyonlar halinde görülmesi de vakıadır. Büyük, flat ve deprese polipler daha sık oranda kötü huylu hale gelebilirler. Bu nedenle bu polipler tamamen çıkarılmalı, biyopsi yapılmalı ve patolojik tanı konulmalıdır.   Kolorektal kanser ya da kalın bağırsak kanseri açısından risk altında olduğunuzu düşündüğünüzde, ailenizde kolorektal kanser hastası varsa, yaşınız ileri ise doktora giderek durumunuzu açıklamalısınız. Ayrıca hastalık yaşa bağlı olarak çıktığı için ileri yaştakilerin düzenli aralıklarla kontrole gitmeleri ya da check-up yaptırmaları hastalığın daha erken belirlenip tedaviye bir an önce başlanması için önem taşımaktadır.

Tanı / Evreleme

Hastalık Tanısı Nasıl Konulur?

Kolorektla kanser genellikle tarama programı olan ülkelerde bu taramalar sırasında farkedilir.  Bunun dışında aşağıdaki durumlarda KRK varlığı araştrılmalıdır; 

 • Demir eksikliği anemisi

 • Rektal kanama 

• Abdominal (Karın) ağrısı 

• Dışkılama karakteristiklerinin değişmesi 

• Barsak tıkanıklığı ve gaz çıkaramama, dışkılama yapamamak.

Fizik muayene bulguları aşağıdaki gibi olur; 

• Erken evre; Nonspesifik bulgular  (yorgunluk, kilo kaybı) yada bunların hiçbirisi görülmeyebilir. 

• Daha ileri evre hastalıkta; Abdominal hassasiyet, gözle görülen rektal kanama, karında ele gelen kitle, karaciğer büyümesi, karın içinde sıvı toplanması olur.

Tanı için Laboratuvar çalışması :aşağıdakiler yapıldığında tanı için yardımcı olacakır: 

• Tam kan sayımı 

• Rutin kan tetkikleri, ve biyokimyasal sonuçlar 

• Serum carcinoembryonic antigen ölçümü 

Görüntüleme çalışmaları: Kanserin evrelemesi için oldukça önemlidir: 

• Akciğer radyografisi 

• Toraks bilgisayarlı tomografisi (BT) 

• Abdominal bariumlu kolon grafisi (pek kullanılmamaktadır) 

• Abdominal/pelvik BT 

• Karaciğer ve karnın kontrast ultrasonografi  

• Abdominal/pelvik (MR) Manyetik Rezonans Görüntülemesi 

• (Positron emission tomography) PET veya PET-BT incelemesi yapılmalıdır. 

Tanı doğruluğunu garanti edebilmek için : 

• Kolonoskopi 

• Sigmoidoskopi 

• Şüpheli lezyondan biyopsi yapılması 

• Çift kontrastlı-Ba-enema grafisi (veya suda çözülen kontrast ile yapılan Kolon-Rektum grafileri…)

Cerrahi Tedavi

Minimal İnvaziv Cerrahi tedavi:

Rektum kanseri olan 43 yaşında kadın hastaya sfinkter koruyucu yaklaşım ile Laparoskopik intersfinkterik rezeksiyon ameliyatı videosu.

Transanal yaklaşımla Cerrahi;

Alt 1/3 rektum yerleşimli tümör lezyonu için sfinkter koruyucu ameliyat yaklaşımı olan ve son 7-8 yıl içinde hızla gelişen Transanal girişim ile minimal invaziv rektum cerrahisi ve sonuçları anlatılmıştır.

Dikkatinize... (Please note)

Bu web sitesinde çeşitli ameliyat resimleri veya video olarak bölümleri vardır. Bu durum rahatsız edici olabilir veya bazı hastalar yada yakınları bilmek isteyebilir. Açıklayıcı bir özellik taşımayan görseller konulmamıştır. 


Some pictures and part of videos to be seen here may be irritating or patients and their relatives want to see them as a part of an explanation of their particular disease. Nothing but illustrative pictures or videos can be placed in here.